Neno la Awali

Imani ya Kikristo ina maudhui. Tangu mwanzo, Kanisa halijajiwekea mipaka ya kuhimiza watu waamini tu, bali limefundisha nini cha kuamini. Luka anamwandikia Theofilo “ili nawe uweze kujionea mwenyewe ukweli wa mambo yale uliyofundishwa” (Lk 1:4), na kitenzi anachotumia ndicho kile ambacho neno “katekisimu” linatokana nacho: kufundisha kwa sauti, kwa kuyafanya mafundisho yavume masikioni mwa anayejifunza. Paulo anamwagiza Timotheo kushika kwa makini “mafundisho yale ya kweli niliyokufundisha” (2 Tim 1:13), kwa sababu kweli iliyofunuliwa si hisia isiyo wazi, bali ni amana inayopokelewa, inayolindwa na kurithishwa.

Hivyo ndivyo Kanisa lilivyoelewa katika historia yake yote. Kanisa la kale liliwaandaa kwa muda mrefu wanafunzi wake wa katekesi kabla ya ubatizo, na Matengenezo yalipowarudishia watu Neno, mojawapo ya matunda yake ya kwanza lilikuwa katekisimu: zile za Luther (1529), ile ya Calvin huko Geneva (1541) au ile ya Heidelberg (1563). Wanamatengenezo walijua kwamba haitoshi kuhubiri tu: kweli inapaswa kuimarika katika akili na moyo wa kila mwamini, na kufundishwa katika kila nyumba. Mkutano wa Westminster ulipokea urithi huo na kuupa sura yake kamili zaidi.

Leo, kinyume chake, mafundisho yanatazamwa kwa mashaka, kama si kwa dharau. Inasemwa kwamba yanagawanya, kwamba yanapoza moyo, kwamba kilicho muhimu ni uzoefu na si fasili. Matunda yake yanaonekana wazi: waamini wasiojua kutoa jibu juu ya matumaini yaliyo ndani yao (1 Pet 3:15), na makanisa yanayoishi wakati ule uliotabiriwa na mtume, ambapo “watu hawatasikiliza mafundisho ya kweli” (2 Tim 4:3). Lakini hakuna uchaji Mungu wa kweli bila kweli: “Watu wangu wanaharibiwa kwa sababu ya ukosefu wa maarifa” (Hos 4:6).

Kwa maswali yake 196, Katekisimu Kubwa ndiyo kamili zaidi kati ya katekisimu tulizoachiwa na Matengenezo. Ile Ndogo iliandaliwa kwa ajili ya wanaoanza; ile Kubwa iliidhinishwa na Kanisa la Uskoti kama “Mwongozo wa katekesi kwa wale waliojiwalia ujazi fulani katika ujuzi wa misingi ya dini”, na iliwaongoza wahudumu katika mafundisho ya hadhara. Inafuata mpangilio ambao yenyewe inautaja: “yale mwanadamu anayopaswa kuamini kumhusu Mungu na majukumu ambayo Mungu anamwekea mwanadamu” (Sw. 5). Inajitokeza hasa kwa maelezo yake ya amri kumi, ambayo hayaishii kwenye herufi ya kila agizo, bali yanaeleza kwa kina wajibu unaodaiwa na kila agizo na dhambi zinazokatazwa nalo, kwa mujibu wa kanuni za kufasiri ambazo katekisimu yenyewe inaziweka (Sw. 99). Mkutano Mkuu wa Uskoti uliiita “hazina tajiri ya kuongeza ujuzi miongoni mwa watu wa Mungu”.

Mwamini atakayeijifunza akiwa na Biblia wazi, akihakiki kila jibu kwa ushahidi wa Maandiko unaoambatana nalo, atapata ndani yake kile ambacho leo ni adimu: malezi imara, yenye mpangilio na kamili, yasiyotegemea mitindo wala ladha. Haichukui nafasi ya Maandiko, bali inayafupisha kwa uaminifu na inafundisha kuyasoma yote. Kuijua ni kuweka misingi: kujua kile kinachoaminiwa, kwa nini kinaaminiwa na jinsi mtu anavyopaswa kuishi, ili “hatutakuwa tena kama watoto, tukitupwa na kupeperushwa huko na huko kwa kila upepo wa mafundisho” (Efe 4:14).

Kabla ya Katekisimu imewekwa hati ambayo Mkutano Mkuu wa Kanisa la Uskoti uliiidhinisha nayo mwaka 1648.