Neno la Awali

Marekebisho haya ndiyo kazi ya kwanza iliyofanywa na Mkutano wa Westminster. Kabla ya kutunga Ungamo la Imani, na hata kabla ya kushughulikia serikali ya Kanisa, ulifanya kazi kwa miezi yake mitatu ya kwanza juu ya Vifungu Thelathini na Tisa, ungamo la Kanisa la Uingereza tangu mwaka 1563. Ni kiungo kati ya ungamo ambalo Uingereza ilikuwa nalo na lile ambalo Mkutano ungeliandika hatimaye, na karibu kamwe hayachapishwi pamoja na Viwango. Kwa sababu hiyo tunayaweka hapa, miongoni mwa nyaraka za nyongeza.

Mkutano ulikutana kwa mara ya kwanza tarehe 1 Julai 1643. Tarehe 5, Nyumba zote mbili za Bunge ziliuagiza kuvichunguza vifungu kumi vya kwanza ili “kuyaweka huru na kuyatetea mafundisho yao kutokana na masingizio yote na tafsiri za uongo”; baadaye ukakabidhiwa vile tisa vilivyofuata. Lakini tarehe 12 Oktoba, walipokuwa wamemaliza kumi na tano, Bunge liliwaamuru kuacha vilivyobaki na kushughulikia serikali ya Kanisa. Wakati huo Agano na Maagano Makuu lilikuwa limekwisha kuapiwa, likizifunga falme tatu kwa ungamo moja, na baadaye Mkutano ulipewa jukumu la kuliandika. Ungamo lilipokamilika, Nyumba ya Makabwela iliamuru tarehe 7 Desemba 1646 kwamba iwasilishiwe pia vifungu hivi kumi na tano, na mwaka 1647 vilichapishwa, pamoja na marejeo ya Biblia pembeni na sahihi za mwenyekiti, Charles Herle, na za makatibu wawili.

Dibaji ambayo Mkutano uliiweka mwanzoni inaeleza mipaka yake: Bunge lilikuwa limeuomba tu kuvifafanua na kuvitetea vifungu, si kuviandika upya, hivyo ulibadilisha kidogo kuliko ulivyotaka, “tukiona kwamba mambo mengi bado yalibaki kuwa na upungufu, na maneno mengine pia yalifaa kubadilishwa”. Hata hivyo, mabadiliko ni mengi, na karibu yote yanaelekea upande mmoja: kufafanua kwa usahihi yale ambayo maandishi ya Kianglikana yaliyaacha wazi. Pale ambapo kifungu cha 9 kilisema kwamba mwanadamu yuko “mbali sana” na haki ya asili, marekebisho yanasema kwamba “amenyimwa kabisa” haki hiyo, na yanaongeza kwamba dhambi ya kwanza ya Adamu inahesabiwa kwetu; pale ambapo kilisema kwamba tamaa mbaya na ashiki “zina ndani yake asili ya dhambi”, yanasema kwamba “ni dhambi kweli na halisi”. Kifungu cha 10 kinathibitisha kwamba neema ya Mungu hutenda kazi ndani yetu kwa ufanisi kiasi kwamba “inaamua mapenzi yetu kuelekea lile lililo jema”. Kifungu cha 7 kinatangaza kwamba sheria ya maadili ni Amri Kumi “zikichukuliwa katika upana wake wote”. Kifungu cha 6 kinaondoa orodha ya vitabu vya Apokrifa na maneno kuhusu vitabu “ambavyo mamlaka yao hayakutiliwa shaka kamwe katika Kanisa”, na badala yake kinathibitisha kwamba Maandiko yalitolewa kwa uvuvio wa Mungu. Na kifungu cha 3, kile cha kushuka kuzimu, kinaanza kuyaeleza maneno hayo: Kristo alidumu katika hali ya wafu na chini ya uweza wa mauti hadi ufufuo wake.

Badiliko lenye uzito zaidi liko katika kifungu cha 11, kile cha kuhesabiwa haki. Maandishi ya 1563 yalikuwa mafupi: tunahesabiwa kuwa wenye haki kwa ajili ya stahili ya Kristo, kwa imani, wala si kwa ajili ya matendo yetu. Mkutano uliyageuza kuwa ufafanuzi: tunahesabiwa haki, yaani, tunahesabiwa kuwa wenye haki na kusamehewa, “utii wake wote na utoshelezaji wake vikiwa vimehesabiwa kwetu na Mungu”, tukimpokea Kristo pamoja na haki yake kwa imani. Maneno hayo yaligharimu siku kadhaa za mjadala, kwa sababu baadhi ya wajumbe, miongoni mwao Thomas Gataker, hawakukubali kwamba utii wa Kristo kwa sheria unahesabiwa kwetu, bali kifo chake tu. Mkutano ulishikilia maneno hayo, nalo ni fundisho lile lile ambalo baadaye sura ya 11 ya Ungamo ingelieleza. Zaidi ya hayo, kifungu kinaongeza sentensi dhidi ya Waantinomia, waliokuwa wakisumbua sana London wakati huo: Mungu hawasamehe wasiotubu wanaoendelea katika dhambi zao.

Marekebisho hayo hayakuwahi kuwa ungamo la kanisa lolote. Mkutano wenyewe uliyaita “kazi yenye upungufu kwa njia kadhaa”, na ukasema kwamba katika Ungamo haukuacha nje kitu chochote cha vifungu hivyo kilichostahili kuhifadhiwa. Kwa mujibu wa Alexander Mitchell, aliyehariri kumbukumbu za Mkutano mwaka 1874, vifungu kumi na vinne kati ya hivi (vyote isipokuwa cha nane, kile cha Kanuni tatu za Imani) viliingizwa katika mapendekezo ambayo Bunge lilimpelekea mfalme katika Kisiwa cha Wight. Thamani yake leo ni nyingine: yanatuwezesha kuuona Mkutano ukifanya kazi, sentensi kwa sentensi, juu ya maandishi uliyoyajua kwa moyo, na kuthibitisha ni nini ulitaka kusahihisha kabla ya kuandika ungamo lake wenyewe.

Kwa sababu hiyo tunayawasilisha yakilinganishwa. Katika kila kifungu, upande mmoja kuna maandishi ya Kanisa la Uingereza kama Mkutano ulivyokuwa nayo mbele yake, yale ya toleo la 1638, na upande mwingine marekebisho; kile ambacho Mkutano uliondoa kimekatwa kwa mstari, na kile ulichoongeza kimepigiwa mstari chini. Tofauti za tahajia na za uakifishaji kati ya matoleo hayo mawili hazijaonyeshwa. Chini yake kuna marejeo ya Biblia yaliyokuwa pembeni mwa chapa.

Maandishi tunayoyachapisha ni yale ya chapa ya London ya 1647, kwa unukuzi wa nakala ya mkusanyiko wa Thomason, pamoja na dibaji ya Mkutano na sahihi. Mapengo machache yasiyosomeka ya dibaji yamejazwa kwa usomaji wa Mitchell, aliyenukuu nakala hiyo hiyo. Marejeo saba ya pembeni hayawezi kusomwa kwa uhakika katika unukuzi huo (baadhi yanakosa tarakimu): tunayaweka kama yalivyo, bila kiungo, mpaka tuweze kuyalinganisha na picha za chapa asili.