Neno la Awali

Mafundisho machache yameteseka kama mafundisho juu ya Kanisa, na kutoka pande mbili zinazopingana. Kanisa la Roma limeliinua Kanisa hadi madhabahuni, likiliweka mahali ambapo ni pa Kristo peke yake: limelifanya kuwa bwana wa Maandiko na mgawaji wa wokovu. Sehemu kubwa ya ulimwengu wa kiinjili imeanguka katika upande wa pili: haina karibu mafundisho yoyote juu ya Kanisa, inalipunguza kuwa mkusanyiko wa waamini wanaotumikia imani ya mtu binafsi, na inauona utawala wake kuwa jambo la pili, la mpangilio au la ladha, ambalo kila jumuiya inaliamua kama inavyoona inafaa zaidi. Mkutano wa Westminster ulifuata njia ya Maandiko kati ya hizo mbili: Kanisa si bwana wa mtu yeyote, lakini pia haliwezi kuachwa, kwa sababu ni ufalme wa Kristo, na Mfalme wake hakuliacha bila sheria: “Bwana Yesu, kama mfalme na kichwa cha Kanisa lake, ameweka ndani yake utawala mikononi mwa maofisa wa Kanisa, tofauti na wa mamlaka ya kiraia” (WCF 30.1).

Si kwa bahati kwamba makanisa yaliyozaliwa katika mapokeo haya hayabebi jina la mtu, bali la huduma ya kibiblia. Yanaitwa ya Kipresbiteri kwa sababu yanasadiki kwamba utawala wa wapresbiteri, yaani, wa wazee, ndio ambao Kristo aliuweka kwa ajili ya Kanisa lake. Swali la msingi si nani anayetawala katika Kanisa, bali kama Kristo anatawala ndani yake. Kwa hiyo Utangulizi wa Muundo wa Utawala hauanzi kwa kuzungumza juu ya Kanisa, bali juu yake Yeye: “YESU KRISTO, ambaye mabega yake yana utawala”.

Hakuna jambo lililochukua muda mwingi wa Mkutano wala kuugawanya kiasi hicho. Wanatheolojia walilazimika kutetea utawala wa Kipresbiteri katika pande mbili kwa wakati mmoja. Dhidi ya utawala wa maprelati —kile tunachokiita leo utawala wa kiaskofu—, yaani utawala wa Kanisa kwa maaskofu uliokuwa umelitawala Kanisa la Uingereza na ambao Bunge lilikuwa limeukataa punde. Na dhidi ya ujitegemeaji —leo, utawala wa kikongregationali— wa kundi la wajumbe wa Mkutano wenyewe, wale walioitwa “ndugu wapinzani”, miongoni mwao Thomas Goodwin na Philip Nye, waliodai kwamba kila kusanyiko linajitawala kikamilifu. Mkutano ulimaliza Muundo wa Utawala baada ya mijadala mirefu, na Kanisa la Uskoti liliuidhinisha mwaka 1645.

Dhidi ya utawala wa maprelati, Muundo wa Utawala unaonyesha kwamba katika Agano Jipya “mzee” (presbiteri) na “askofu” ni majina mawili ya huduma moja, wala si ngazi mbili za daraja. Paulo anatuma kuwaita “wazee wa Efeso” na kuwaambia kwamba Roho Mtakatifu amewaweka “muwe walezi wake”, yaani maaskofu (Mdo 20:17, 28); kwa Tito anamwagiza kuweka wazee katika kila mji na, anapoeleza sifa zao, anawaita maaskofu (Tit 1:5-7). Hakuna katika Maandiko askofu anayetawala juu ya wazee, na hata kidogo kichwa kinachoonekana cha Kanisa lote: Kichwa chake pekee ni Kristo (Efe 1:22). Petro mwenyewe, mbali na kudai ukuu, anajitambulisha kama mzee mwenzao: “Mimi niliye mzee ninalo ombi moja kwenu wazee wenzangu”, na anawaagiza wazee walichunge kundi, akisema: “Msiwatawale kwa mabavu hao waliowekwa chini ya ulinzi wenu” (1 Pet 5:1-3).

Dhidi ya ujitegemeaji, Muundo wa Utawala unaonyesha kwamba makusanyiko si visiwa. Mabishano yalipotokea huko Antiokia yaliyokuwa yakiligawanya Kanisa, hayakutatuliwa huko, bali yalipelekwa Yerusalemu, ambapo “mitume na wazee walifanya mkutano maalum wa kuchunguza jambo hilo” (Mdo 15:6); na walichoamua hakikuwa shauri ambalo kila kanisa lingeweza kulikubali au kulikataa, bali “yale maagizo yaliyotolewa na mitume na wazee”, ambayo yalikabidhiwa kwa makanisa ili “wayazingatie” (Mdo 16:4). Kwa hiyo Muundo wa Utawala unathibitisha kwamba “Inaruhusiwa, na inafaa kwa Neno la Mungu, kwamba kuwe na uongozi wa makusanyiko ya kusanyiko, ya baraza la wazee, ya mkoa na ya kitaifa, kwa ajili ya utawala wa kanisa”. Wala kusanyiko halitawaliwi kwa kura ya wanachama wake wote: Kristo ameweka ndani yake wazee wanaotawala (1 Tim 5:17) ambao watu wanapaswa kuwatii katika Bwana (Ebr 13:17).

Haikusudiwi kukana uchaji Mungu wa wale waliofikiri tofauti: wengi wa wale waliotetea ujitegemeaji walikuwa watu wacha Mungu, na Mkutano ulijadiliana nao kama ndugu. Inakusudiwa kuuliza Kristo ameweka nini katika Neno lake. Na swali hili si la kinadharia. Pale ambapo utawala wa kibiblia unakosekana, Kanisa huishia kutiishwa chini ya mapenzi ya mtu mmoja, awe askofu au mchungaji mwenye mvuto asiyewajibika kwa mtu yeyote, au kugawanyika katika makusanyiko yaliyojitenga, bila mahali pa kukata rufaa panapotendeka udhalimu na bila nidhamu inayolinda kundi na wachungaji wake. Utawala wa Kipresbiteri unatoa kile ambacho Maandiko yanafundisha: wingi wa wazee, usawa kati ya wahudumu, mikutano ambayo mtu anaweza kukata rufaa kwayo na kutiishwa kwa wote chini ya Neno.

Muundo wa Utawala unashughulikia Kanisa na maofisa wake (wachungaji, walimu, wazee watawala na mashemasi), makusanyiko mahususi, mikutano inayotawala Kanisa na kuwekwa wakfu kwa wahudumu. Kabla yake umewekwa Utangulizi ambao Mkutano uliuwasilisha nao.