Neno la Awali

Ikiwa Ungamo la Kiskoti ni imani ya Matengenezo ya Kiskoti, Kitabu cha Pili cha Nidhamu ni muundo wake wa utawala. Nacho pia si kazi ya Mkutano wa Westminster: kiliandikwa kati ya 1576 na 1578, miaka sabini kabla. Lakini ndicho andiko kamili la kwanza juu ya utawala wa kipresbiteri wa Kanisa, na wajumbe wa Kiskoti waliofika Westminster mwaka 1643 walikuwa nacho akilini wakati Muundo wa Utawala ulipojadiliwa. Ndiyo sababu tunakiweka hapa, pamoja na Ungamo la Kiskoti, kama kitangulizi.

Kulikuwa na Kitabu cha Kwanza cha Nidhamu, kilichoandikwa mwaka 1560 na wahudumu wale wale walioandika Ungamo. Kilikuwa mpango wa marekebisho kwa ajili ya Kanisa lililokuwa limezaliwa punde: wahudumu, wasomaji, wasimamizi wakuu, shule katika kila parokia, vyuo vikuu, matumizi ya mali za Kanisa. Bunge halikukiidhinisha kamwe, kwa sehemu kubwa kwa sababu wakuu waliokuwa wamejichukulia mali hizo hawakutaka kuzirudisha. Miaka kumi na mitano baadaye hali ilikuwa imebadilika: Taji lilikuwa limeanza tena kuteua maaskofu, waliokusanya mapato ya dayosisi za zamani na ambao ilikusudiwa wapewe mamlaka juu ya wahudumu. Kukabiliana na hilo, Mkutano Mkuu uliiagiza tume moja iandike utawala wa Kanisa. Roho ya tume hiyo alikuwa Andrew Melville, aliyekuwa amerudi kutoka Geneva mwaka 1574, na Mkutano uliidhinisha matokeo yake mwaka 1578.

Mahali pake pa kuanzia ni tofauti inayopita katika kitabu kizima: uwezo wa Kanisa na ule wa hakimu wa kiraia vyote viwili vinatoka kwa Mungu, lakini ni tofauti. Kanisa lina utawala wake wa kiroho, unaotoka moja kwa moja kwa Kristo, “Mfalme wa kiroho pekee na mtawala wa Kanisa lake”; mahakimu wanapaswa kulitegemeza na kulilinda, lakini si kulitawala, na wahudumu hawapaswi kutekeleza mamlaka ya kiraia ya kuhukumu. Karibu miaka ishirini baadaye, mwaka 1596, Melville alimwambia James VI usoni: katika Uskoti kuna wafalme wawili na falme mbili, na katika ufalme wa Kristo, ambao ni Kanisa, mfalme si kichwa, bali ni kiungo.

Juu ya msingi huo kitabu kinaeleza nyadhifa za kawaida na za kudumu za Kanisa (wachungaji, walimu, wazee na mashemasi), jinsi kila mmoja anavyopaswa kuitwa na kuwekwa wakfu, na mikutano ambayo kwayo Kanisa linatawaliwa: baraza la wazee katika kila kusanyiko, mikutano ya jimbo, ule wa kitaifa na ule wa jumla. Kutoka hapo kinatoa hitimisho lake lenye mjadala mkubwa zaidi: jina la askofu ni la kila mchungaji, na hakuna katika Neno la Mungu wadhifa wa askofu anayetawala juu ya wahudumu wengine. Sura za mwisho zinashughulikia urithi wa Kanisa, wadhifa wa hakimu Mkristo, matumizi mabaya yaliyokuwa bado yamebaki (miongoni mwayo haki ya udhamini, ambayo kitabu kilitaka ifutwe) na mema ambayo marekebisho yangeleta kwa matabaka yote ya ufalme.

Bunge halikukiidhinisha kamwe kama kilivyo. Mkutano Mkuu uliamuru kiandikwe katika kumbukumbu zake mwaka 1581, na wakati wa utawala wa James VI kilikuwa bendera ya wale waliowapinga maaskofu: mwaka 1592 Bunge lilitambua kwa sheria mapresbiteri na mikutano, lakini miaka michache baadaye mfalme alirudisha utawala wa maaskofu. Mkutano wa Glasgow wa 1638 ulipouangusha, ni kitabu hiki ambacho watu walikirudia. Muundo wa Utawala wa Westminster unasema kimsingi jambo lile lile, kwa ufupi zaidi na kwa msaada zaidi wa Biblia: nyadhifa zile zile, mikutano ile ile, kukataa kule kule kwa askofu aliye juu ya mapresbita.

Maandishi tunayoyachapisha ni yale ya chapa ya zamani zaidi, toleo ambalo David Calderwood, akiwa uhamishoni katika Nchi za Chini, alilitoa mwaka 1621 pamoja na Kitabu cha Kwanza, katika wakati ambapo maaskofu walikuwa wakitawala tena Kanisa la Uskoti. Tunayanakili pamoja na tahajia yake, yakiwa yamenakiliwa kutoka kwenye picha za chapa hiyo na kulinganishwa na chapa mpya ya London ya 1641. Tumesahihisha makosa ya wazi ya uchapaji (herufi zilizobadilishana, maneno yaliyorudiwa), na tumeyaweka pamoja na alama zake za lafudhi maneno matatu ya Kigiriki yaliyomo katika maandishi.