Inleiding

Van alle documenten op deze site is de Plechtige Liga en het Verbond waarschijnlijk het document dat de hedendaagse lezer het meest vreemd voorkomt. Het is geen geloofsbelijdenis en geen catechismus, maar een eed: een plechtig verbond met God, onderschreven door de koninkrijken Schotland, Engeland en Ierland. En toch is zonder dit verbond de rest niet te begrijpen. Het was het verbond dat de Westminster Vergadering haar definitieve gestalte gaf en haar taak vastlegde, en daarom hebben de Schotse uitgaven van de Geloofsbelijdenis het eeuwenlang samen met de andere documenten afgedrukt. Zo nemen ook wij het hier op. De Vergadering was in juli 1643 voor het eerst bijeengekomen met een bescheiden opdracht, de herziening van de Negenendertig Artikelen van de Kerk van Engeland; het Verbond maakte haar tot de vergadering van drie koninkrijken die de Westminster Standards opstelde.

Om het te begrijpen moet men enkele jaren teruggaan. Schotland had in 1560 de Reformatie omhelsd, en na verloop van tijd was zijn Kerk presbyteriaal ingericht. De koningen Jacobus VI en Karel I spanden zich in haar bisschoppen op te leggen en, in 1637, een gebedenboek naar anglicaans model. Het verzet was onmiddellijk: in 1638 verbond het Schotse volk zich in het Nationale Verbond om de gereformeerde religie te verdedigen. Intussen mondde in Engeland het conflict tussen Karel I en het Parlement in 1642 uit in een burgeroorlog, en in Ierland had de opstand van 1641 aan duizenden protestanten het leven gekost.

In 1643 vroeg het Engelse Parlement, in de oorlog in het nauw gebracht, Schotland om hulp. De Engelsen zochten een burgerlijk en militair bondgenootschap; de Schotten eisten bovendien een religieuze verbintenis. Vandaar zijn dubbele naam: een liga tussen de koninkrijken en een verbond met God. De Generale Assemblee van de Kerk van Schotland keurde het op 17 augustus 1643 goed; op 25 september werd het te Westminster gezworen door het Lagerhuis en de Vergadering der Godgeleerden, en daarna werd het in beide koninkrijken onderschreven door mensen van allerlei stand. Het Schotse Parlement bekrachtigde het in 1644.

Zijn eerste artikel verklaart waarom het hier staat. De ondertekenaars verplichtten zich „de Kerken van GOD in de drie koninkrijken te brengen tot de nauwste verbondenheid en eenvormigheid in religie, Geloofsbelijdenis, Kerkregering, Directorium voor de eredienst en Catechisatie”, en de religie te hervormen „overeenkomstig het Woord van GOD, en het voorbeeld van de beste gereformeerde Kerken”. Die lijst is, punt voor punt, het werk van de Westminster Vergadering: de Geloofsbelijdenis, het Formulier van Kerkregering, het Directorium en de catechismussen die op deze site te lezen zijn. Door het Verbond namen de Schotse gecommitteerden zitting in de Vergadering, onder wie Alexander Henderson, Samuel Rutherford, George Gillespie en Robert Baillie, wier invloed in haar hele werk merkbaar is.

De rest van het Verbond verplicht ertoe die reformatie te verdedigen, het pausdom en de regering van de Kerk door bisschoppen te verwerpen, de verschuldigde trouw aan de koning te bewaren in de verdediging van de religie en van de vrijheden van de koninkrijken, de vrede tussen hen te handhaven en, in het laatste artikel, zich te verootmoedigen over de eigen zonden en die van de natie en te streven naar een waarachtige verbetering van het leven. Het is geen politiek programma met een religieus vernisje, maar de verbintenis van hele volken om hun openbare leven aan het Woord van God te onderwerpen, zoals eertijds Israël: „Komt, en laat ons ons bij de HEERE voegen met een eeuwig verbond, dat niet zal worden vergeten” (Jer. 50:5).

Zijn latere geschiedenis is die van een gebroken verbond. Karel II zwoer het in 1650 en opnieuw bij zijn kroning, in 1651; maar nadat hij in 1660 op de troon hersteld was, verwierp hij het. In 1661 werd het in Londen op last van het Parlement in het openbaar verbrand, en in Schotland werd het onwettig verklaard. Er volgden decennia van vervolging van de presbyterianen die trouw bleven aan het Verbond, de covenanters, van wie velen hun weigering het te verloochenen met hun leven betaalden.

Het vandaag lezen is eraan herinnerd worden dat de reformatie van Westminster geen academische oefening was, maar het streven van hele naties om Christus in het openbaar te erkennen als Koning van zijn Kerk en van hun gemeenschappelijk leven, en dat dit streven bloed heeft gekost.

Aan het Verbond gaan de goedkeuring door de Generale Assemblee van de Kerk van Schotland van 1643 en de acte van bekrachtiging door het Schotse Parlement van 1644 vooraf.