De censuur en de synodes

Wat er verandert. Het zijn de enige twee hoofdstukken van Westminster die Savoy en Londen in hun geheel schrappen: hoofdstuk XXX, over de kerkelijke censuur, en hoofdstuk XXXI, over de synodes en concilies. Het is geen vergetelheid en geen inkorting. Wat die hoofdstukken verzekerden, wordt artikel voor artikel ontkend in het platform van Savoy en in het hoofdstuk van Londen over de kerk.
Westminster zei dat het tot de taak van de synodes behoort "op dienende wijze geloofsverschillen […] te beslechten", "regels vast te stellen" en "klachten in ontvangst te nemen", en dat hun besluiten, als ze met het Woord in overeenstemming zijn, "met eerbied en onderworpenheid" ontvangen dienen te worden. Savoy antwoordt dat een synode alleen raad kan geven, en dat er geen staande synodes zijn, noch synodes die aan elkaar ondergeschikt zijn. Londen zegt hetzelfde en vermijdt zelfs het woord: het spreekt niet meer van "synode of concilie", maar van kerken die "door middel van hun boodschappers bijeenkomen".
Wat de censuur betreft: zij verdwijnt niet, zij gaat over op de gemeente. Het platform van Savoy verklaart dat de macht tot censuur bij elke particuliere kerk berust en zich alleen tot haar eigen leden uitstrekt, en dat Christus aan geen enkele synode macht heeft gegeven om te excommuniceren.

Waarom. Savoy legt het uit in zijn voorrede, en de uitleg heeft twee delen. Het eerste is een precedent: het Engelse Parlement had die twee hoofdstukken reeds weggelaten toen het de Belijdenis in 1648 goedkeurde, en die tekst van het Parlement is het die Savoy volgt. Het tweede is een beginsel: het is niet goed in een geloofsbelijdenis zaken van tucht en kerkregering op te nemen die "in geschil zijn onder mannen die rechtzinnig en gezond in het geloof zijn", want niets wakkert de onenigheid onder broeders meer aan dan van hun verschillen een geloofsartikel te maken. Daarom plaatsen zij wat de orde van de kerk raakt afzonderlijk, in het platform.
De redenen van het Parlement en die van de independenten waren echter niet dezelfde. Het Parlement wilde geen kerk met eigen rechtbanken die niet van het Parlement afhingen; de independenten wilden geen rechtbanken boven de gemeente.

Wat dit laat zien. Dat de twee meest omstreden hoofdstukken van de Belijdenis dat van de eerste dag af waren, en van beide kanten. Het Parlement verwierp ze omdat zij te veel gaven aan de kerk tegenover de Staat; de independenten, omdat zij te veel gaven aan de vergaderde kerk tegenover de gemeente. Het argument van Savoy, dat wat onder rechtzinnigen omstreden is geen geloofsartikel behoort te zijn, is ernstig; maar het bewijst te veel, want zijn eigen platform beslist diezelfde geschillen, alleen in tegengestelde zin en in een ander document. De Vergadering had ze gegrond op Handelingen 15:2,4,6 en Handelingen 15:27-31: in Jeruzalem besliste een vergadering van apostelen en oudsten een geschil en zond zij haar "besluiten" aan de kerken, die ze ontvingen. Savoy leest hetzelfde gedeelte en ziet een advies; Westminster ziet een rechtbank.
Er is hier ook een ironie die het aantekenen waard is. In de rubriek over de herzieningen bleek dat de Amerikaanse presbyterianen het hoofdstuk over de synodes behielden en de overheid eruit wegnamen. Savoy had het omgekeerde gedaan: het behield de overheid, zij het beperkt, en nam de synodes weg. Geen van beide hield de gehele Belijdenis over.
Wat achter de schrapping ligt, is geen kwestie van procedure, maar een opvatting van de kerk. Daarover handelt het laatste artikel.