Wettige eden en geloften

Een wettige eed maakt deel uit van religieuze verering,445 waarin bij een passende gelegenheid de persoon die zweert God plechtig tot getuige roept bij wat hij verklaart of belooft, en Hem vraagt hem te oordelen overeenkomstig de waarheid of de leugenachtigheid van wat hij zweert.446

Alleen bij de naam van God behoren de mensen te zweren, en dan moet deze gebruikt worden met alle heilige vrees en eerbied.447 Daarom is ijdellijk en overhaast zweren bij die heerlijke en ontzagwekkende naam, en alle zweren bij iets anders, zondig en te verfoeien.448 Toch is in zaken van belang en gewicht een eed toegestaan door het Woord van God onder het Nieuwe Testament even goed als onder het Oude.449 Daarom behoort een wettige eed, wanneer die met wettig gezag wordt geëist, in zulke aangelegenheden te worden afgelegd.450

Wie een eed zweert behoort het gewicht van zulk een plechtige handeling goed te overwegen, en daarin niets te verzekeren dan wat naar zijn volle overtuiging de waarheid is.451 Ook mag men zich door een eed nergens toe verbinden dan tot wat goed en rechtvaardig is, en wat men gelooft zo te zijn, en tot datgene waartoe men in staat is en vast besloten om het uit te voeren.452 Maar het is een zonde om een eed te weigeren die iets betreft dat goed en rechtvaardig is wanneer deze wordt opgelegd met wettig gezag.453

Een eed moet afgelegd worden in duidelijke bewoordingen van normale betekenis, zonder dubbelzinnigheid of innerlijk voorbehoud.454 Ze kan niet tot zonde verplichten. Maar wanneer ze is afgelegd met betrekking tot iets dat niet zondig is, verplicht ze tot uitvoering, ook als men tot zijn schade gezworen heeft.455 Ook mag ze niet geschonden worden als ze is afgelegd ten overstaan van ketters of ongelovigen.456

Een gelofte is van dezelfde aard als een eed die een belofte inhoudt, en dient te worden afgelegd met dezelfde religieuze zorgvuldigheid en even trouw te worden gehouden.457

Ze moet niet afgelegd worden ten overstaan van een schepsel, maar van God alleen.458 En om Hem welgevallig te zijn moet ze vrijwillig gedaan worden, uit geloof, en met het bewustzijn dat men de plicht heeft haar te houden, om zijn dankbaarheid voor ontvangen genade te uiten, of om te verkrijgen wat wij nodig hebben. Daarbij verbinden we ons te strikter tot noodzakelijke verplichtingen, of tot andere dingen, in zoverre en zolang als zij op gepaste manier daartoe bijdragen.459

Niemand mag een gelofte afleggen om iets te doen dat in het Woord van God wordt verboden, of wat het uitvoeren van een verplichting die daarin geboden wordt zou verhinderen, of wat boven zijn macht uitgaat, en voor de uitvoering waarvan hij geen belofte of bekwaamheid van God heeft ontvangen.460 In dit opzicht zijn paapse kloostergeloften betreffende een levenslang celibaat, de gelofte van vrijwillige armoede en gehoorzaamheid aan de regels van een bepaalde orde, zover ervandaan graden van hogere volmaaktheid te zijn dat ze niets anders zijn dan bijgelovige en zondige strikken waarin geen Christen zich mag laten vangen.461